Keywords
developmental opportunities
local governments
Abstract
In Poland the regional government management is affected by the instability of the economic and legal environment. Therefore, the aim of the article is to assess the development opportunities of local government units in Poland compared to changes in the overall economic situation. We used a comparative analysis of selected measures of local government units' financial condition characterizing their ability to implement development activities. The TOPSIS multi-criteria analysis method was used in the assessment of the financial determinants of development of local government voivodeships on a regional basis. The assessment covered the years 2019-2023. The research showed that voivodeship local governments were mostly characterised by high and moderate development potential. By 2022, there is noticeable reduction in investment activity and under utilisation of full development capacity. From 2023 onwards, one may notice an upturn in the investment activity of voivodeship local governments.
References
Bąk, I., Dawidowicz, D. (2023). Comparison of the financial situation of local government units before and during the COVID-19 pandemic. Scientific Papers of Silesian University of Technology Organiation and Management Series, 168, 43-56. https://doi.org/10.29119/1641-3466.2023.168.3
Bieniasz, A., Gołaś, Z. (2015). Kondycja finansowa gmin wiejskich Wielkopolski w latach 2007–2011. Journal of Agribusiness and Rural Development, 35(1), 27-37.
Cyburt, A., Gałecka, A. (2020), Rola nadwyżki operacyjnej w budowaniu stabilności finansowej i potencjału inwestycyjnego jednostek samorządu terytorialnego. Polityki Europejskie, Finanse i Marketing, 23(72), 17-32. https://doi.org/10.22630/PEFIM.2020.23.72.2
Dolewka, Z. (2023). Samorząd terytorialny w warunkach stabilnych i kryzysowych. Finanse Komunalne, 3, 7-22.
Filipiak, B. (2009). Metodyka kompleksowej oceny gospodarki finansowej jednostki samorządu terytorialnego. Difin.
Filipiak, B., Z. (2018). Indywidualny wskaźnik zadłużenia jako determinanta oceny kondycji finansowej jednostki samorządu terytorialnego. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 56, 73-86. https://doi.org/10.15584/nsawg.2018.4.6
Finanse JST. Raport Roczny 2021, 2022, 2023. Analizy Sektorowe. 2022, 2023, 2024. Departament Analiz Ekonomicznych. https://www.pkobp.pl/media_files/8d32535e-afdf-4c3b-83a9-fee876641902.pdf
Galiński, P. (2022). Importance of the size of local government in avoiding the fiscal distress–empirical evidence on communes in Poland. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Sectio H Oeconomia, 56(5), 101-113. http://dx.doi.org/10.17951/h.2022.56.5.101-113
Grzebyk, M., Stec, M., Hejdukova, P. (2022). Financial Situation and Sustainable Development of Territorial Units – a Comparative Analysis of Polish Voivodeships. Humanities and Social Sciences, Research Journal 29 (3), 49-73. https://doi.org/10.7862/rz.2022.hss.18
Hendrick, R. (2004). Assessing and Measuring the Fiscal Health of Local Governments: Focus on Chicago Suburban Municipalities. Urban Affairs Review, 40(1), 78-114. https://doi.org/10.1177/1078087404268076
Jastrzębska, M. (2022). Determinanty (nie)przejrzystości finansów samorządowych. Optimum. Economic Studies, 3(109), 15-26. https://doi.org/10.15290/oes.2022.03.109.02
Jastrzębska, M. (2023). Zdrowie fiskalne jednostek samorządu terytorialnego. Optimum. Economic Studies, 3, 7-23. https://doi.org/10.15290/oes.2023.03.113.01
Kata, R., Czudec, A., Zając, D., Zawora, J. (2022). Gospodarka finansowa jednostek samorządu terytorialnego – wybrane zagadnienia. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego.
Kogut-Jaworska, M., Zawora, J. (2020). Działalność inwestycyjna województw samorządowych w Polsce. Instytut Naukowo-Wydawniczy „Spatium”.
Kotlińska, J., Żukowska, H., Zuba‐Ciszewska, M., Mizak, A., Krawczyk‐Sawicka, A. (2022). Kondycja finansowa jednostek samorządu terytorialnego i jej miary. Ekonomista, 3, 367-390. https://doi.org/10.14746/rpeis.2022.84.3.12
Kowalska, I., Legutko, M. (2020). Ocena przydatności indywidualnego wskaźnika zadłużenia w ocenie sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy, 4(56), 97-106. https://doi.org/10.15584/nsawg.2018.4.8
Kozera, A., Łuczak, A., Wysocki, F. (2017). The Application of Classical and Positional TOPSIS Methods to Assessment Financial Self-sufficiency Levels in Local Government Units. In F. Palumbo, A. Montanari, M. Vichi, M. (Eds.), Data Science. Studies in Classification, Data Analysis, and Knowledge Organization (pp. 273-284). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-55723-6_21
Krajowa Rada RIO. (2020, 2021, 2022, 2023). Sprawozdanie z działalności regionalnych izb obrachunkowych i wykonania budżetu przez JST w latach 2019-2023. https://www.rio.gov.pl
Luty L., Kożuch A. J., Makutėnas V., Butvilaitė A. (2015). Topsis method in assessing the innovative potential of voivodships in Poland. Management Theory and Studies for Rural Business and Infrastructure Development, 37(3). https://doi.org/10.15544/MTS.2015.35
Łubina, J. (2021). Oddziaływanie pandemii COVID-19 na finanse jednostek samorządu terytorialnego. Prawo Budżetowe Państwa i Samorządu, 9(4), 103-116. https://doi.org/10.12775/pbps.2021.024
Łukomska-Szarek, J. Martynko, A., Kita, R. (2024). Assessment of sustainable development management based on multi-criteria methods on the example of municipalities in Poland in 2020–2023. International Journal of Public Administration, Management and Economic Development, 9(2), 85–101. https://doi.org/10.60026/ijpamed.v9i2.189
Łukomska-Szarek, J., Wodarski, K. (2023). Management of investment activities and development potential of municipal governments in the Silesian and greater Poland voivodeship in crisis conditions. Scientific Papers of Silesian University of Technology, Organization and Management Series, 189, 385-404. https://doi.org/10.29119/1641-3466.2023.189.24
Łukomska-Szarek, J., Zawora, J., Kawecki, M. (2018). Metody analityczne w zarządzaniu finansami jednostek samorządu terytorialnego. Polskie Towarzystwo Ekonomiczne.
Ministerstwo Finansów. (2023). Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostki samorządu terytorialnego w latach 2019–2022. https://www.gov.pl/web/finanse/wskazniki-do-oceny-sytuacji-finansowej-JST-w-latach-2019–2023 - Ministerstwo Finansów - Portal Gov.pl
Ministerstwo Finansów. (2023). Zadłużenie sektora finansów publicznych. https://www.gov.pl/web/finanse/zadluzenie-sektora-finansow-publicznych
Najwyższa Izba Kontroli. (2022, 2023, 2024). Analiza wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej w 2021 roku. https://www.nik.gov.pl/plik/id,26023.pdf
Najwyższa Izba Kontroli. (2024), Samorządy na skraju bankructwa – konieczna gruntowna reforma systemu ich finansowania. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/samorzady-na-skraju-bankructwa
Ociepa-Kicińska, E., Gorzałczyńska-Koczkodaj, M., Brzozowska, K., Pluskota, P. (2022). Ocena kondycji finansowej jednostek samorządu terytorialnego w obliczu pandemii COVID-19 na przykładzie województw samorządowych w Polsce. Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna, 59, 149-165. https://doi.org/10.14746/rrpr.2022.59.10
Patrzałek, L., Gałecka, M. (2022). The Impact of the COVID-19 Pandemic on Subnational Finance: Polish Experience. Studies in Logic, Grammar and Rhetoric, 67(1), 499-516.
Poniatowicz, M. (2022). Fiscal Federalism and the COVID-19 Crisis: Theoretical Aspects and Poland’s Experience. Studies in Logic, Grammar and Rhetoric, 67(1), 517-546. https://doi.org/10.2478/slgr-2022-0026
Rajchel, D. (2021). Ocena wskaźnikowa sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Eunomia – Rozwój Zrównoważony – Sustainable Development, 2(101), 85-103. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-issn-1897-2349-year-2021-issue-2_101_-article-e930e59f-d988-3c71-a0be-be9f469691c4/c/articles-2082748.pdf.pdf
Rechula, H. (2021). Indywidualny wskaźnik zadłużenia jako miernik oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego na przykładzie gmin powiatu nowosądeckiego w latach 2015–2019. Studia Ekonomiczne. Gospodarka. Społeczeństwo. Środowisko (Economic Studies. Economy. Society. Environment), 1(7), 86-97. https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-issn-2544-6916-year-2021-issue-1_2021__7_-article-315d571a-c959-339e-bb3e-17e98c12e984/c/31-ced2c396-7ca4-4688-9970-f291394464b2.pdf.pdf
Ritonga, I. T., Clark, C., Wickremasinghe, G. (2019). Factors Affecting Financial Condition of Local Government in Indonesia. Journal of Accounting and Investment, 20(2), 1-25. https://doi.org/10.18196/jai.2002114
Roszkowska, E., Filipowicz-Chomko, M. A. (2024). Multi-Criteria Method Integrating Distances to Ideal and Anti-Ideal Points. Symmetry. 16(8), 1025. https://doi.org/10.3390/sym16081025
Satoła, Ł. (2015). Kondycja finansowa gmin w warunkach zmiennej koniunktury gospodarczej. J. Agribus. Rural Dev., 1(35), 115-123.
Skica T., Rodzinka J., Zaremba U. (2020). The application of a synthetic measure in the assessment of the financial condition of LGUs in Poland using the TOPSIS method approach. Economics and Sociology, 13(4), 227-240, 297-317. https://doi.org/10.14254/2071789X.2020/13-4/19
Stanny, M., Strzelczyk, W. (2018). Kondycja finansowa samorządów lokalnych a rozwój społeczno-gospodarczy obszarów wiejskich. Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.
Swianiewicz, P., Łukomska, J. (2021). Sytuacja finansowa samorządów na koniec 2022 roku – niebezpieczne tendencje. Fundacja im. Stefana Batorego. https://www.batory.org.pl/publikacja/sytuacja-finansowa-samorzadow-na-koniec-2022-roku-niebezpieczne-tendencje/
Swianiewicz, P., Łukomska, J. (2021). Kondycja finansowa samorządów u progu pandemii. Ranking nadwyżki operacyjnej netto. Wspólnota, 8.
Szołno-Koguc, J. (2021). Samodzielność dochodowa jednostek samorządu terytorialnego – aspekty teoretyczne. Studio BAS, 1(65), 9-20. https://doi.org/10.31268/StudiaBAS.2021.02
Turek-Radwan, M. (2022). Model gospodarki finansowej gminy. Wydawnictwo Poltext Sp. z o.o.
Woźnicki, M. (2023). Samodzielność finansowa jednostek samorządu terytorialnego w Konstytucji RP – wybrane problemy. Przegląd Prawa Konstytucyjnego, 2(72), 27-38. https://doi.org/10.15804/ppk.2023.02.02
Wyszkowska, D. (2018). Samodzielność finansowa jako determinanta potencjału inwesty-cyjnego jednostek samorządu terytorialnego, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Zawora J. (2018). Synthetic Assessment of Financial Situation of Local Governments in Podkarpackie Voivodeship Compared with other Polish Provinces. Lex Localis – Journal of Local Self-Government, 16(2). https://doi.org/10.4335/16.2.311-335(2018)
Związek Miast Polskich. (2024). Bilans PIT 2019–2024 w gminach i powiatach. https://www.miasta.pl/aktualnosci/bilans-pit-2019-2024-w-gminach-i-powiatach
LEGAL ACTS
Ustawa z dnia 30.08.2019 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Journal of Laws. 2019, item 1835).
Ustawa z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Journal of Laws. 2021 item 2105).
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Journal of Laws 2023, item 103).
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright (c) 2025 Humanities and Social Sciences