Keywords
aid programs
effectiveness
Abstract
This article discusses the issue of homelessness in Poland, highlighting its psychological, health-related, and systemic determinants. It focuses on analysing a summary of the literature on the effectiveness of programs targeting individuals experiencing homelessness and is a narrative literature review. It conducts a comparison of key solutions and indicates opportunities for increasing their effectiveness. It emphasizes the influence of traumas, mental health disorders, low self-esteem, and lack of trust on the effectiveness of support programs. The analysis of reports reveals systems shortcomings, limited to emergency aid without coherent evaluation and coordination. The author recommends a change in approach: deinstitutionalization, individualized support, interdisciplinary collaboration, and implementation of “Housing First” and “Job First” models. She believes that standardization, long-term strategies, prevention, and social and professional activation are also crucial in improving program effectiveness, as they increase the chances of sustainable exit from homelessness.
References
Bieńko, M. (2022). Deinstytucjonalizacja praktyk pomocowych skierowanych do osób zagrożonych bezdomnością i w kryzysie bezdomności. https://uodi.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2023/01/Ekspertyza_UODI_MBienko_2022.pdf
Chotkowska, K. (2023). Nowe kierunki wsparcia osób w kryzysie bezdomności – perspektywa praktyków. Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze, 62(6), 17–31.
Corrigan, P. (2012). The Impact of Stigma on Mental Health Treatment. In P. Corrigan (Ed.), The Stigma of Mental Illness. American Psychological Association (APA) Books, pp. 137–154. http://dx.doi.org/10.1177/1529100614531398
Dębski, M. (2008). Kondycja zdrowotna osób bezdomnych. In M. Dębski, S. Retowski (red.), Psychospołeczny profil osób bezdomnych w Trójmieście (s. 233–267). Uniwersytet Gdański.
Fazel S, Geddes JR, Kushel M. (2014). The health of homeless people in high-income countries: descriptive epidemiology, health consequences, and clinical and policy recommendations. Lancet. 2014 (384), 1529-1540. https:/dx.doi.org/10.1016/S0140-6736(14)61132-6.
Fundacja Ius Medicinae. https://iusmedicinae.pl/historia-ius-medicinae/
Fundacja Najpierw Mieszkanie. https://www.czynajpierwmieszkanie.pl.; https://najpierwmieszkanie.org.pl/
Gagacka, M., Zaborowska, A., Zasępa, B. (2024) Deinstytucjonalizacja usług społecznych dla osób w kryzysie bezdomności. Wydawnictwo Uczelni Korczaka.
Głowacka, M. (2019). Housing First jako skuteczny model przeciwdziałania bezdomności. Polityka Społeczna, 46(9), 18–25. https://psps.org.plus
Herman, J. (2024). Trauma. Od przemocy domowej do terroru politycznego. Wydawnictwo Czarna owca.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm.). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU19970780483/U/D19970483Lj.pdf
Masten, A. S. (2014). Ordinary magic: Resilience in development. The Guilford Press. The Guilford Press. https://psycnet.apa.org/record/2014-24988-000
Miklewska, A. (2018). Bezdomność jako problem zrównoważonego rozwoju społeczno-gospodarczego. Aspekty psychospołeczne. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Ekonomiczno-Społecznej w Ostrołęce, 2018, nr 31, 167-181. https://bazekon.uek.krakow.pl/zawartosc/171545877
Miklewska, A. (2024). Supported Employment – The Way to Integration and Independence for People in a Home-lessness Crisis. Humanities and Social Sciences, Research Journal, 31, 3, 79-89. https://www.researchgate.net/publication/385498881_SUPPORTED_EMPLOYMENT_-_THE_WAY_TO_INTEGRATION_AND_INDEPENDENCE_FOR_PEOPLE_IN_A_HOMELESSNESS_CRISIS
Milanowska, M., Szwegiel, R. (2021). Nieskuteczny system pomocy i aktywizacji. Działania na Rzecz Osób Bezdomnych, 1(2021), 75-82. https://www.nik.gov.pl/plik/id,23546.pdf
NIK. (2014, July 4). NIK o działaniach państwa dla osób bezdomnych 2014 r. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/sprawy-spoleczne/wychodzenie-z-bezdomnosci.html
NIK. (2020, July 30). NIK o działaniach wspierających i aktywizujących osoby bezdomne. https://www.nik.gov.pl/aktualnosci/sprawy-spoleczne/wychodzenie-z-bezdomnosci.html
Ogólnopolskie badania liczby osób bezdomnych z 2024 roku; https://www.gov.pl/web/rodzina/ogolnopolskie-badanie-liczby-osob-bezdomnych---edycja-2024
Strączyński, J. (2021). Job first w streetworkingu jako metoda reintegracji społecznej osób doświadczających bezdomności pozaschroniskowej na przykładzie miasta Częstochowy. Wydawnictwo Stowarzyszenia Wzajemnej Pomocy „Agape”.
Ustawa o pomocy społecznej z dnia 3 września 2025 r. (Dz.U. z 2025 r., poz. 1214). https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20250001214/O/D20251214.pdf
Van der Kolk, B. A. (1996). Trauma and memory. In B. A. van der Kolk, A. C. McFarlane, L. Weisaeth (Eds.), Traumatic stress: The effects of overwhelming experience on mind, body, and society (pp. 279–302). The Guilford Press. https://psycnet.apa.org/record/1996-98017-012
Van der Kolk, B. A. (2002). Trauma nad memory. Boston. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1440-1819.1998.0520s5S97.x
Więcek, M. (2024, July 12). List do Premiera nt bezdomności; https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/2024-07/Do_premiera_bezdomnosc_koordynator_12_07_2024.pdf
Wygnańska, J. (2023). Najpierw mieszkanie. Otwarty model zakończenia bezdomności. FNMP.
Yanos, P. T., Lucksted, A., Drapalski, A. L., Roe, D., Lysaker, P. (2015). Interventions targeting mental health self-stigma: A review and comparison. Psychiatric Rehabilation Journal, 38(2), 171. https://psycnet.apa.org/record/2014-42856-001
Żabińska, J. (2022). Efektywność pomocy społecznej w świetle analizy porównawczej raportów NIK In J. Młyński, E. Zdebska, B. Ziębińska (red.) Praca socjalna i pomoc społeczna w obliczu pandemii COVID-19 i innych współczesnych wyzwań (s. 97-106). Biblioteka Instytutu Spraw Społecznych i Zdrowia Publicznego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright (c) 2025 Humanities and Social Sciences