Keywords
Frysztak – parish
sacred architecture
historicist architecture
neo-baroque
Stanisław Majerski
Abstract
The article presents the history of Frysztak (from the mid-14th century to the 1930s it was a town, today a small village in the Strzyżów district, in the Podkarpackie Province), focusing on issues related to the development and transformation of its urban layout over the centuries, as well as the origins and history of the parish and the churches built there. The last of these, preserved to this day, dates from the 1920s and is an example of a neo-baroque building with neo-Gothic elements. An important part of the article is the architectural and stylistic characterisation of this church, based on in situ research. This analysis has allowed us to identify similarities and differences between this structure and other churches of the historicist period in south-eastern Poland, as well as to show the originality of this temple, also in comparison with other works of its designer, Stanisław Majerski, who was one of the most prominent representatives of historicism in this area.
References
Bogaczyk, A. (2002). W gminie Frysztak. Roksana
Bosak, A., Bosak, B. (2002). „Koci zamek” – nieznany dwór obronny w Jaśle. Rzeszowska Teka Konserwatorska, 3-4, 99-128.
Buczkowski, K. (1980). Osadnictwo regionu strzyżowskiego do roku 1450. In S. Cynarski (Ed.), Studia nad dziejami Strzyżowa i okolic (pp. 59-83). Towarzystwo Naukowe w Rzeszowie.
Fastnacht, A. (2007). Osadnictwo ziemi sanockiej w latach 1340–1650. Oficyna Wydawnicza MBP im. Grzegorza z Sanoka.
Frysztak. (1881). In F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski W. (Eds.), Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, 2, (p. 421). Nakładem F. Sulimierskiego i W. Walewskiego. http://dir.icm.edu.pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/421
Frysztak. (1978). In Łoziński J., B. Łozińska-Wolff (Eds.), Katalog Zabytków Sztuki w Polsce. Seria nowa, 3 (1), (pp. 23-24). Polska Akademia Nauk. Instytut Sztuki. https://repozytorium.ispan.pl/dlibra/publication/58166/edition/54446/content
Historia parafii (n.d.), In Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny we Frysztaku. https://parafia.frysztak.pl/historia-parafii/
Kiryk, F. (1978). Początki miast w rejonie środkowego Wisłoka (Frysztak, Wielopole Skrzyńskie, Strzyżów, Czudec i Niebylec). Rocznik Województwa Rzeszowskiego, 9, 101-143.
Kotula, F. (1969). Rozmowy ze skorupami. Muzeum Okręgowe w Rzeszowie.
Książek, W. (1973). Układy urbanistyczne niektórych zabytkowych miasteczek w województwie rzeszowskim. Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, 17-18, 7-26.
Kuś, M. (2007). Frysztak. Kościół parafialny pod wezwaniem Narodzenia NMP. Ośrodek Dokumentacji Zabytków w Warszawie. Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa. https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-263917/dokumenty/PL.1.9.ZIPOZ.NID_N_18_EN.277665/1
Lawera, H., Bata, A. (1999). Frysztak. Gmina i okolice. Roksana.
Lubojemska, B. (2001). Frysztak: zarys monograficzny. Roksana.
Malczewski, J. (2006). Miasta między Wisłoką a Sanem do początku XVI w. Państwowa Wyższa Szkoła Wschodnioeuropejska w Przemyślu, Wydawnictwo „Carpathia” Rzeszów.
Originalaufnahme des Königreiches Galizien und Lodomerien 1:28800. (1779-1783). Kriegsarchiv. https://maps.arcanum.com/en/map/europe-18century-firstsurvey
Parafia pw. Świętego Michała Archanioła. Żeleźnikowa Wielka. (n.d.), In Diecezja tarnowska. https://diecezjatarnow.pl/parafie/swietego-michala-archaniola/463
Pelczar, R., Fąfara, J. [Eds.] (2004). Gmina Frysztak. Podkarpacki Instytut Książki i Marketingu
Petrykowski, M. [Ed.] (2024). Kościół we Frysztaku pw. Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w latach 1924-2024. Wydawnictwo AGAZAH.
Proksa, M. (2022). Architektura neogotyckich budowli sakralnych obrządku łacińskiego w Przemyślu. Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej.
Sapeta, A., Gorczak, W. (1999). Frysztak. Studium historyczno-urbanistyczne. WUOZ w Przemyślu Delegatura w Rzeszowie.
Sądel, J., Buczek, J., Mierzwa, P. [Eds.] (2010), Schematyzm Diecezji Rzeszowskiej. Wydawnictwo i Drukarnia Diecezji Rzeszowskiej.
Szopa, K. (2024). Parafia Frysztak w latach 1918-1945. Wydawnictwo AGAZAH.
Übersicht der Militär-Aufnahme von Galizien und der Bukowina 1:28800. (1861-1864). Kriegsarchiv, https://maps.arcanum.com/en/map/europe-19century-secondsurvey (15.10.2025).
Wyrozumski, J. (1980). Miasta regionu strzyżowskiego. In S. Cynarski (Ed.), Studia nad dziejami Strzyżowa i okolic (pp. 111-150). Towarzystwo Naukowe w Rzeszowie.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Copyright (c) 2025 Humanities and Social Sciences