Abstract
Celem artykułu jest prezentacja podstawowych problemów polskiej skarbowości w okresie istnienia utworzonej przez państwa centralne w 1917 roku Rady Regencyjnej. Mimo skromnych uprawnień funkcjonowanie Rady oraz związanych z nią gabinetów odegrało istotną rolę w przygotowaniu polskiej administracji do przejęcia władzy w niepodległym państwie. Działania prowadzone w dziedzinie skarbowości nakierowane były na budowę administracji skarbowej, w ramach kolejnych gabinetów prowadzona była również bieżąca gospodarka budżetowa. Musiała ona jednak mieścić się w ramach, jakie dla Rady Regencyjnej i jej organów określiły władze okupacyjne. Tylko wybrane dziedziny życia publicznego zostały przekazane polskim ministerstwom (szkolnictwo, sądownictwo), a kwestie skarbowe traktowane były bardzo specyficznie, gdyż polska administracja nie miała własnych dochodów podatkowych. Wskutek tego gospodarka skarbowa była uzależniona od zaborców, którzy swoimi dotacjami określali możliwości wydatkowe polskiego rządu. Mimo zbyt skromnych w stosunku do potrzeb środków należy docenić prowadzoną w anormalnych warunkach gospodarkę budżetową. Widoczna była dojrzałość w prowadzonych działaniach oraz stawianych priorytetach. W dziedzinach przekazanych polskiej administracji wyraźnie widoczne było dążenie do jak najlepszego wykorzystania uzyskanej wolności (zakładanie nowych szkół, kształcenie nauczycieli), w tych nadal nieprzekazanych stawiano na pola najbardziej newralgiczne (potrzeby opiekuńcze i zdrowotne), ale również te stanowiące nośnik modernizacyjnych przemian (wydatki na przygotowania do uruchomienia związanych z ubezpieczeniem zdrowotnym kas chorych, urzędy pośrednictwa pracy, inspekcja pracy).
References
Grata P., Polityka państwa polskiego wobec inwalidów wojennych w latach 1918-1939, „Polityka i Społeczeństwo” 8/2011.
Grodek A., Historia gospodarcza XIX i XX wiek, Warszawa 1960.
Kauzik S., Gospodarka finansowa Rosji, Niemiec i Austro-Węgier na ziemiach polskich w czasie Wielkiej Wojny [w:] Polska w czasie Wielkiej Wojny (1914–1918). Historia społeczna i ekonomiczna, red. M. Handelsmann, t. IV: Finanse, Warszawa 1939.
Pobóg-Malinowski W., Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945, t. I: 1864–1919, Paryż 1953.
Winnicki Z., Rada Regencyjna Królestwa Polskiego i jej organy (1917–1918), Wrocław 1991.
Landau Z., Zapomniani ministrowie skarbu Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa 2005.
Rutkowski J., Historia gospodarcza Polski, t. II: Czasy porozbiorowe, Poznań 1950.
Schramm T., Gabinety Jana Kucharzewskiego, Jana Kantego Steczkowskiego i Józefa Świeżyńskiego [w:] Gabinety Drugiej Rzeczypospolitej, red. J. Faryś, J. Pajewski, Poznań 1991.
INNE
Archiwum Akt Nowych, Gabinet Cywilny Rady Regencyjnej.
Archiwum Akt Nowych, Tymczasowa Rada Stanu.
All texts published in the journal Humanities and Social Sciences are available in the full version on the website of HSS.
Open Access – CC BY 4.0
This is an open access journal which means that all content is freely available without charge to the user or his/her institution. The articles are published under the terms of the Creative Commons licence (CC-BY 4.0), including the following fields of exploitation comprising:
1) the right to publish the Work in print in book and digital form and to distribute it in book and digital form, including by displaying, playing, broadcasting, making it publicly available by the Publisher and third parties,
2) the right to record and reproduce all or part of the Work on paper and in the form of a digital record and in any other possible way by the Publisher,
3) the right to enter the Work into computer memory and save the Work in the IT systems of the Publisher and other entities distributing digital content,
4) the right to archive the Work and make copies of the Work on electronic media by the Publisher, without quantitative restrictions,
5) the right to digitise the Work and to perform conversions/transformations of the Work in electronic form into other digital formats by the Publisher and third parties,
6) the right to distribute the Work, including via the Internet or other ICT networks by the Publisher and other third parties, in a way that allows viewing, reading, copying the content of the Work in electronic form, i.e. all elements belonging to it, whereby copying shall be understood as the saving of the Work made available to an interested person on a medium of their choice,
7) the right to store the Work in the database of the Publisher and other entities distributing the Work in any form, as well as its processing in the database of the Publisher and third parties,
8) right to translate and publish the Work in one of the modern languages in any form by the Publisher and third parties.
The full text of the license is available at the following link: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en