Abstract
Aneksja Krymu i zagarnięcie dwóch obwodów Ukrainy przez Rosję lub wspierane przez nią prorosyjskie formacje zbrojne w 2014 r. doprowadziły do wyraźnego wzrostu geopolitycznego znaczenia wschodniej flanki NATO. W szczególności odnosiło się to do czterech państw położonych w centralnej części wschodniej granicy sojuszu: Estonii, Łotwy, Litwy i Polski. Znacznie mniej zauważalny, choć nie mniej istotny, był wzrastający w latach 2014–2018 udział potencjału militarnego tych państw w stosunku do całego potencjału (wszystkich krajów) NATO. Wybór Donalda Trumpa na nowego prezydenta USA i jego żądania dotyczące zwiększenia wydatków na obronność wśród członków NATO tylko przyśpieszyło zmiany w tym zakresie w wielu państwach. Zmiany te dotyczyły zakupu sprzętu wojskowego, tworzenia nowych organizacji wojskowych, jak chociażby Wojska Obrony Terytorialnej w Polsce czy próby uniezależnienia się od Rosji w kwestiach gospodarczych. Przewidywania m.in. Fukuyamy o końcu historii nie sprawdziły się, obecnie tylko posiadanie własnych dość licznych i nowoczesnych sił zbrojnych, przeznaczanie na ten cel odpowiedniej liczby wydatków budżetowych oraz posiadanie sojuszników może jedynie zagwarantować bezpieczeństwo dla państw. W rezultacie dokonanych analiz autorzy stwierdzili, że w największym stopniu dotyczył m.in. kwestii: zwiększenia stanów osobowych sił zbrojnych (w szczególności sił lądowych) oraz wydatków wojskowych. Choć największą dynamikę w obu przytoczonych parametrach wykazywała Litwa (co zarazem umiejscawiało ją pod tym względem na pierwszym miejscu w całym Pakcie Północnoatlantyckim), to – tradycyjnie, tak jak przed 2014 rokiem – najwyższe stany osobowe sił zbrojnych nadal utrzymywała Polska, a najwyższy udział wydatków wojskowych w stosunku do PKB – Estonia. Jednak największy wkład do potencjału NATO ze strony analizowanych państw (a konkretnie tylko Polski) dotyczył relatywnie dużej liczby czołgów.
References
Defence Expenditure of NATO Countries (2010-2017), North Atlantic Treaty Organisation COMMUNIQUE PR/CP(2018)16, Bruxelles 15 March 2018.
Jane’s Fighting Ships 2015–2016 (red. S. Sanders), IHS-Janes Information Group, Surrey 2015.
Lucas Edward, Nowa zimna wojna. Jak Kreml zagraża Rosji i Zachodowi, Dom Wydawniczy „Rebis”, Poznań 2008.
Lucas Edward, The New Cold War. The Future of Russia and the Threat to the West,Palgrave Macmillan, New York 2008.
Petersson Magnus, NATO’s Territorial Defense: The Global Approach and the Regional Approach [w:] NATO’s Return To Europe: Engaging Ukraine, Russia and Beyound, red. Moore Rebecca R., Coletta Damon, Georgetown University Press, Washington D.C. 2017, s. 97–112.
Rocznik statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2015, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa 2015.
The CIA World Factbook 2015, Skyhorse Publishing, New York 2014 [EPUB].
The CIA World Factbook 2018-19, Skyhorse Publishing, New York 2018 [EPUB].
The Military Balance 2014, International Institute for Strategic Studies-Routledge, London 2014.
The Military Balance 2018, International Institute for Strategic Studies-Routledge, London 2018.
NETOGRAFIA
Gross Domestic Product at market proces, Eurostat, http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/ refreshTableAction.do?tab=table&plugin=1&pcode=tec00001&language=en, (dostęp: 10.07.2018 r.).
NATO Summit Brussels, Belgium – 11 & 12 July 2018, https://www.nato.int/ cps/en/natohq/news_155085.htm (dostęp 10.09.2018 r.).
World Development Indicators, World Bank Data, http://databank.worldbank.org/data/ reports.aspx?source=2&type=metadata&series=NY.GDP.MKTP.CD#, (dostęp 10.07.2018 r.).
All texts published in the journal Humanities and Social Sciences are available in the full version on the website of HSS.
Open Access – CC BY 4.0
This is an open access journal which means that all content is freely available without charge to the user or his/her institution. The articles are published under the terms of the Creative Commons licence (CC-BY 4.0), including the following fields of exploitation comprising:
1) the right to publish the Work in print in book and digital form and to distribute it in book and digital form, including by displaying, playing, broadcasting, making it publicly available by the Publisher and third parties,
2) the right to record and reproduce all or part of the Work on paper and in the form of a digital record and in any other possible way by the Publisher,
3) the right to enter the Work into computer memory and save the Work in the IT systems of the Publisher and other entities distributing digital content,
4) the right to archive the Work and make copies of the Work on electronic media by the Publisher, without quantitative restrictions,
5) the right to digitise the Work and to perform conversions/transformations of the Work in electronic form into other digital formats by the Publisher and third parties,
6) the right to distribute the Work, including via the Internet or other ICT networks by the Publisher and other third parties, in a way that allows viewing, reading, copying the content of the Work in electronic form, i.e. all elements belonging to it, whereby copying shall be understood as the saving of the Work made available to an interested person on a medium of their choice,
7) the right to store the Work in the database of the Publisher and other entities distributing the Work in any form, as well as its processing in the database of the Publisher and third parties,
8) right to translate and publish the Work in one of the modern languages in any form by the Publisher and third parties.
The full text of the license is available at the following link: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en